Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 5: Uwchraddio eich goleuadau

i Rhan 4

i Rhan 6

Uwchraddio i oleuadau Deuod Allyrru Golau (LED)

Mae pweru’r goleuadau yn eich tŷ yn cyfrif am ryw 20% o’ch bil trydan ac yn costio, o bosib, dros £100 y flwyddyn i chi. Gall uwchraddio i oleuadau Deuod Allyrru Golau (LED) dorri dros 80% oddi ar eich costau goleuo (os byddwch yn newid o’r bylbiau lleiaf effeithlon i LED), a gallwch o bosib arbed rhai cannoedd o bunnau yn ystod oes eich bylbiau golau newydd. Mae bylbiau LED da hefyd yn rhoi golau o ansawdd da iawn ac yn para’n llawer hirach na mathau eraill o fylbiau, fel nad oes rhaid i chi boeni am brynu rhai newydd am hyd at 20 mlynedd.   

Pa fylbiau ddylwn i eu newid?

Gallech newid pob bwlb yn y tŷ, ond os ydych chi am wneud pethau’n raddol yna newidiwch y goleuadau rydych yn eu defnyddio fwyaf yn gyntaf – fel y gegin, yr ystafell fyw a’r cyntedd.  

Bydd eich arbedion yn cynyddu ynghynt fel hynny, yn hytrach na newid y bylbiau nad ydych yn eu defnyddio ond am ychydig oriau yr wythnos – fel y garej.  

Pa ddewisiadau sydd?

Mae pethau wedi newid yn aruthrol ers pan oedd bylbiau ynni effeithlon yn golygu rhyw lygedyn o olau gwantan.  

Gallwch brynu bylbiau golau halogen ‘eco’, ond ni fydd y rhain ond yn lleihau eich defnydd o ynni o ryw 25% (os newidiwch o’r bylbiau lleiaf effeithlon), ac ni allwch ddisgwyl iddynt bara’n hwy na bylbiau golau ffilament. Mae bylbiau fflwroleuadau cryno (CFL) hefyd yn defnyddio llawer llai o ynni na bylbiau ffilament, ond nid ydynt yn para’n hirach, a gall ansawdd y golau fod yn wael.

Rydym yn argymell i chi uwchraddio i fylbiau golau LED (Deuod Allyrru Golau). Er eu bod yn dal i fod ychydig yn ddrutach na rhai mathau eraill, byddwch yn cael eich arian yn ôl, a mwy, dros amser drwy arbed cymaint o drydan. Nid yn unig mae bylbiau LED yn arbed llawer mwy o ynni, ond byddant yn para llawer hirach cyn y bydd angen cael rhai newydd. Byddwch yn arbed arian gan na fydd angen bylb newydd yn aml, ac yn arbed y drafferth o newid bylbiau.  

Dylai bwlb golau LED o ansawdd da bara am o leiaf 25,000 awr, o’i gymharu â bwlb filament gwynias sy’n para tua 1,000 o oriau. O’i ddefnyddio ar gyfartaledd am 6 awr y dydd, dylai bwlb LED weithio am dros 10 mlynedd. Mae gwarant ar y rhan fwyaf o fylbiau, felly gallwch gael eich arian yn ôl neu fwlb arall yn ei le os bydd yn stopio gweithio cyn amser penodol.  

Cael y bwlb LED iawn

Mae archfarchnadoedd a siopau crefftau’r cartref yn dechrau cadw dewis da o fylbiau LED. At hynny, mae nifer o wefannau yn arbenigo mewn gwerthu bylbiau LED; dyna lle cewch chi’r dewis ehangaf o fylbiau, fel rheol.

Pan ydych yn prynu bylbiau LED, mae nifer o bethau y dylech eu hystyried er mwyn sicrhau eich bod yn prynu’r bwlb iawn.

Un sy’n ffitio

Mae sawl ffitiad gwahanol ar gyfer gwahanol fylbiau, rhai yn sgriwio i mewn ac eraill yn clicio i’w lle. Y peth hawsaf yw dod â’ch hen fwlb gyda chi i’r siop er mwyn dewis un yr un fath. Os byddwch yn archebu ar-lein, edrychwch yma (ar gael yn Saesneg yn unig) i weld lluniau sy’n dangos pa ffitiadau sydd ar gael.

Mae’n werth ystyried maint eich bwlb newydd hefyd oherwydd mae’n bosibl y bydd yn dewach neu’n hirach na’r un o’r blaen a bydd angen iddo ffitio oddi mewn i’ch cysgod lamp.  

Pa mor llachar

Rydym wedi arfer dewis ein bylbiau trwy edrych sawl Watt (W) y maent yn eu defnyddio. Er enghraifft, bwlb 60 W ar gyfer y gegin neu fwlb 20 W ar gyfer lamp wrth y gwely.  

Watedd isel iawn sydd gan fylbiau LED ac mae hynny’n beth da oherwydd mae’n golygu eu bod yn defnyddio llawer iawn llai o drydan. Ond mae’n golygu na fedrwch eu cymharu â’ch hen fylbiau o ran pa mor llachar fyddan nhw.  

Y ffordd newydd o ddisgrifio pa mor lachar yw golau bwlb yw sôn am Lumen. Gallwch ddefnyddio hyn i gymharu gwahanol fathau o fylbiau, sydd â watedd gwahanol, a gwybod pa mor llachar fyddan nhw. Ac i wneud pethau’n haws, bydd pob bwlb LED da yn dangos ar y pecyn i ba watedd o hen fwlb mae’n cyfateb.    

Er enghraifft, efallai fod y bwlb yn eich cegin ar hyn o bryd yn fwlb gwynias 75 W sy’n cynhyrchu 900 lumen. Yn ei le gallech osod golau LED sydd hefyd yn cynhyrchu 900 lumen ond na fydd ond yn defnyddio 10-13 W. Byddwch yn cael golau yr un mor llachar ond sy’n defnyddio llai o watiau, a llai o drydan.

Lliw

Mae’r lliw a gewch o olau bwlb yn gwneud gwahaniaeth mawr. Os meddyliwch am gannwyll, golau melyn, cynnes sydd ganddo, tra mae rhai goleuadau eraill yn fwy oer a glas – fel coridor mewn ysbyty! “Tymheredd lliw” y sonnir amdano’n aml, a disgrifir y rhan fwyaf o oleuadau LED yn “wyn cynnes” neu “wyn oer”. Gellir defnyddio graddfa Kelvin hefyd i ddisgrifio tymheredd lliw y golau – mae’r golau cynhesach gyda rhif is ar y raddfa a golau oerach gyda rhif uwch. Er enghraifft…  

  • Gallech brynu sbotoleuadau gwyn oer sydd â thymheredd lliw o 4000 Kelvin. Maent yn creu golau gwyn clir gyda gwawr las a fyddai’n gweddu i’ch ystafell ymolchi a’ch cegin, efallai.
  • Gallech brynu bylbiau golau gwyn cynnes gyda thymheredd lliw o 2700 Kelvin. Maent yn creu golau melyn, cynnes fyddai’n edrych yn dda yn eich llofftydd a’ch ystafell fyw.

Peidiwch â phoeni – bydd llawer o fylbiau LED yn cynnwys yr wybodaeth yma ar y pecyn ac yn rhoi siart lliw i’ch helpu.

Yr ongl baladr

Mae goleuadau LED yn cael eu dylunio i daflunio golau dros ardal penodol, felly os oes arnoch eisiau bwlb ar gyfer y prif ffitiad yn eich ystafell fyw, dylech brynu un sydd â phaladr mawr sy’n gwasgaru’r golau (tua 330 gradd).

Os byddwch yn prynu sbotoleuadau ar gyfer eich cegin, ni fydd arnoch angen ongl baladr mor fawr ond mae’n werth ystyried pa ongl fyddai’n rhoi’r math o olau yr ydych yn ei hoffi ar gownter y gegin. Mae’n dibynnu lle mae’r goleuadau, ond fel canllaw byddai tua 40-70 gradd yn addas.  

Ansawdd ac unffurfiaeth lliwiau

Byddwch hefyd yn cael mynegai dangos lliw (CRI) gyda bylbiau LED, sy’n effeithio ar sut mae lliwiau’n edrych o dan y golau. Fel rheol, os prynwch frandiau adnabyddus, ni fydd angen ichi boeni am hyn, ond os ydych yn ansicr, gofalwch fod gan y bwlb CRI o 85 neu fwy (allan o 100). Os nad yw’r gwneuthurwr yn gallu dweud beth yw’r CRI, neu os yw’n llai nag 80, mae’n beryg eu bod yn torri corneli!

Defnyddio eich switsh pylu

Mae llawer o fylbiau LED yn gweithio gyda switsh pylu ond bydd rhaid i’r bwlb weddu i’r math o switsh pylu sydd gennych chi. Y peth gorau yw gofyn am gyngor gan y siop neu’r wefan wrth brynu bwlb er mwyn cael y cyfuniad iawn. Mewn rhai achosion, gall eich switsh pylu ddad-wneud yr arbedion y dylech gael o’r bwlb LED, felly mae’n werth cymryd yr amser i gael hyn yn iawn.

Rhoi cynnig ar un i ddechrau!

Mae llawer o wahanol fylbiau i’w cael a llawer i’w ddysgu. Ein cyngor ni yw dechrau trwy roi cynnig ar un neu ddau o fylbiau gwahanol mewn ystafell neu ddwy yn y tŷ er mwyn bod yn siŵr eich bod wedi cael un digon llachar ond heb fod yn rhy lachar, gyda’r lliw golau a’r ffitiad cywir, ac ati.

Cadwch eich derbynebau a’r pecynnau ac wedyn, os nad ydych yn hapus, neu os cewch “fwlb gwael” neu os prynoch y ffitiad anghywir, dylech allu anfon y bwlb yn ôl a chael un arall yn ei le neu gael eich arian yn ôl.  

Fel gyda phopeth yr ydych yn ei brynu, mae’n syniad da cadw at frandiau a siopau adnabyddus. Mae gan lawer o wefannau sy’n gwerthu bylbiau LED bolisi dychwelyd nwyddau heb unrhyw gwestiynau, ac mae digonedd o adolygiadau ar-lein y gallwch ddysgu ganddynt. 

Ac yn olaf…
Mae bylbiau LED yn dechnoleg wych ac mae llawer o bobl eisoes wedi newid yr holl fylbiau yn eu cartrefi, gan arbed cryn lawer o arian. Mae llawer o adeiladau a thirnodau enwog hefyd wedi “gweld y goleuni” gan gynnwys Tower Bridge (Saesneg yn unig).

 

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 1: Sut mae’n gweithio

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 2: Eich siâr chi o’r trydan dŵr a gynhyrchir

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 2: Eich siâr chi o’r trydan haul a gynhyrchir

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 3: Amserlen y Prosiect

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 4: Awgrymiadau ar gyfer eich peiriant golchi a sychwr dillad

Y llawlyfr Ynni Lleol - Rhan 6: Prisiau trydan

Y llawlyfr Ynni Lleol - Effeithlonrwydd ynni